Radon qazı menopauzadan sonra qadınlarda ürək çatışmazlığı riski ilə əlaqələndirilir

Evdaxili radon səviyyəsinin yüksək olduğu ərazilərdə yaşayan menopauzadan sonrakı qadınlarda ürək çatışmazlığı riskinin daha yüksək ola biləcəyi ortaya çıxıb.

"PostMedia" xəbər verir ki, tədqiqat "JAMA Network Open" jurnalında dərc olunub, onu UNC Gillings Qlobal İctimai Səhiyyə Məktəbinin tədqiqatçıları aparıblar.

Tədqiqatda orta yaşı 63 olan 43 mindən çox menopauzadan sonrakı qadın iştirak edib. Evdaxili radon səviyyəsinin təxmini göstəricisi hər litr havada 4 pikoküri (pCi/L) həddindən yuxarı olan ərazilərdə yaşayanlarda ürək çatışmazlığı riski səviyyəsi 2 pCi/L-dən aşağı olan ərazilərdə yaşayanlarla müqayisədə daha yüksək olub. Bu fərq xüsusilə keçmişdə siqaret çəkmiş qadınlarda müşahidə edilib.

Radonla bağlı riskin həcmi ürək çatışmazlığının sübut olunmuş risk amilləri olan sistolik qan təzyiqinin və bədən kütlə indeksinin əhəmiyyətli dərəcədə artması ilə əlaqəli riskə yaxın olub.

Radon rəngsiz və qoxusuz radioaktiv qazdır. O, süxurlardan və torpaqdan bünövrədəki çatlar, məsaməli divarlar və zirzəmi boşluqları vasitəsilə evlərə keçir və orada toplanır. Uzun müddətdir ki, radon ağciyər xərçəngi ilə əlaqələndirilir. Son tədqiqatlar isə onun infarkt və insult kimi ürək-damar xəstəlikləri ilə də əlaqəsini göstərir. Buna baxmayaraq, ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin (EPA) radonla bağlı siyasəti hələ də yalnız ağciyər xərçəngindən qorunmağa yönəlib.

EPA bütün evlərdə radon səviyyəsinin ölçülməsini, göstərici 4 pCi/L-dən yuxarı olduqda isə onun azaldılmasını tövsiyə edir. Son məlumatlara görə, ABŞ əhalisinin təxminən dörddə biri bu həddi aşan ərazilərdə yaşaya bilər.

"Ürək çatışmazlığı yaşlanan qadınlar arasında getdikcə daha çox yayılan ürək-damar xəstəliyidir. Bu risk qrupunda onunla əlaqəli ola biləcək, asanlıqla yoxlanıla və dəyişdirilə bilən amilləri, məsələn, evdəki radon səviyyəsini müəyyən etmək çox vacibdir", — deyə tədqiqatın aparıcı müəllifi Şu Çen bildirib.

Tədqiqatın böyük müəllifi, epidemiologiya professoru Erik Uitsel radonun azaldılmasının ürək-damar sağlamlığına faydasının hələ məlum olmadığını vurğulayıb. Lakin onun sözlərinə görə, bu faydalar ehtimal olunur və vaxtilə tanınmayan, siqaretdən imtinanın faydalarına bənzər ola bilər.

Çen isə EPA-nın tövsiyə etdiyi ölçmənin sadə olduğunu və radon səviyyəsinin azaldılmasının evdə yaşayan hər kəsə fayda verdiyini bildirib. Radon testi dəstləri haqqında məlumat EPA-nın saytında yerləşdirilib. Bu dəstləri tikinti materialları mağazalarında, bəzən isə dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən radon proqramları vasitəsilə də əldə etmək olar.

Mütəxəssislər ürək-damar xəstəliyi riski olanlara və menopauzadan sonrakı yaş qrupundakı qadınlara evdə radon səviyyəsini yoxlamağı, sağlamlıqla bağlı narahatlıq yaranarsa, həkimlə məsləhətləşməyi tövsiyə edir.