Görünməz rekord: Okeanlar Yer kürəsinin istiləşməsinin həqiqi miqyasını necə “gizlədir”

17 ölkədən 70-dən çox iqlimşünasın daxil olduğu beynəlxalq qrup planetin iqlim vəziyyəti ilə bağlı növbəti hesabatı dərc edib.

"PostMedia" xəbər verir ki, məqalə "Earth System Science Data" jurnalında yayımlanıb.

Onların hesablamalarına görə, insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan qlobal istiləşmə 2025-ci ildə sənaye öncəsi dövrlə müqayisədə 1,37°C-yə çatıb. Bu, müşahidələr tarixində qeydə alınan ən yüksək göstəricilərdən biridir.

Lakin tədqiqatçıları narahat edən təkcə bu rəqəm deyil. Daha vacib məqam odur ki, istiləşmənin sürəti artmaqda davam edir.

Müəlliflərin məlumatına görə, son onillikdə Yer təxminən hər on ildə 0,27°C sürətlə isinib ki, bu da əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha yüksəkdir. Müstəqil tədqiqatlar da 2015-ci ildən sonra qlobal istiləşmənin statistik olaraq əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndiyini göstərir.

Alimlər xüsusilə Yer kürəsinin enerji balanssızlığına diqqət çəkirlər. Planet Günəşdən kosmosa geri şüalandıra bildiyindən daha çox enerji alır.

Artıq istilik ilk növbədə okeanlarda toplanır. Tədqiqatçılara görə, bu balanssızlıq hazırda rekord səviyyədədir və 1970-ci illərlə müqayisədə təxminən iki dəfə artıb.

Əlavə istiliyin təxminən 90 faizi okeanlar tərəfindən udulur. Buna görə də havanın temperaturunun artması baş verən dəyişikliklərin tam miqyasını əks etdirmir. Su kütlələri tədricən enerji toplayır və bu, sonradan hava şəraitinə, dəniz ekosistemlərinə, buzlaqların əriməsinə və dəniz səviyyəsinin qalxmasına təsir edir.

Hesabat müəllifləri bildirirlər ki, 2024-cü ildə istixana qazlarının qlobal emissiyaları yenidən rekord səviyyəyə çatıb. Hazırkı emissiya tempində 1,5°C həddində istiləşməni saxlamaq üçün qalan karbon büdcəsi bir neçə il ərzində tükənə bilər.

Nəticələr arasında artıq dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinin sürətlənməsi, dəniz istilik dalğalarının artması və ekstremal hava hadisələrinin daha tez-tez baş verməsi müşahidə olunur.

Avropa iqlim xidmətləri də xəbərdarlıq edir ki, sərin havadan ani kəskin istilərə keçid dünyanın bir çox bölgəsində yeni norma halına gəlir.