Politico․ "Avropa narahatdır: Putinin imkan pəncərəsi artıq açılıb"

Avropa hökumətləri getdikcə daha tez-tez narahatlıq ifadə edirlər ki, Vladimir Putin hazırkı məqamı Qərbin qətiyyətini yoxlamaq üçün ən əlverişli vaxt kimi qiymətləndirə bilər.

"PostMedia" xəbər verir ki, bu barədə "Politico" nəşri ayzıb.

ABŞ-nin müdafiə sahəsi rəsmiləri və Avropa İttifaqı siyasətçilərinin bildirdiyinə görə, qarşıdakı bir-iki il Kreml üçün NATO-nun dayanıqlığını sınaqdan keçirmək baxımından “imkan pəncərəsi” ola bilər. Xüsusilə Ukraynada davam edən müharibə, ABŞ-da siyasi qeyri-müəyyənlik və Avropa İttifaqının müdafiə potensialını gücləndirmə prosesinin hələ tamamlanmaması fonunda, yazır Politico.

Eyni zamanda, bir sıra ölkələr və alyans rəhbərliyi bu narahatlıqları şişirdilmiş hesab edir.

“Bir şey çox tez baş verə bilər: Rusiyanın həqiqətən imkan pəncərəsi var”, — deyə Avropa Parlamentinin xarici işlər komitəsinin üzvü olan fin deputat Mika Aaltola bildirib.

Onun sözlərinə görə, transatlantik əlaqələrin zəifləməsi, ABŞ-ın Avropadakı rolunun qeyri-müəyyənliyi və Aİ-nin hələ tamamlanmamış hərbi yenidən qurulması Moskva üçün təzyiq göstərmək üçün əlverişli bir an yaradır.

Bu narahatlıqların mərkəzində NATO-nun etibarlılığı və xüsusilə Şimali Atlantika Müqaviləsinin 5-ci maddəsi dayanır. Bu maddəyə əsasən, bir müttəfiqə hücum hamıya hücum sayılır.

Eyni zamanda, hərbi analitiklərin əksəriyyəti və NATO rəsmiləri yaxın gələcəkdə Rusiyanın alyans ölkələrindən hər hansı birinə birbaşa müdaxiləsini ehtimal etmir. Bunun əsas səbəbi Rusiyanın Ukraynadakı müharibə ilə artıq ciddi şəkildə yüklənməsidir.

Lakin onlar daha çox “hibrid” ssenarilər barədə xəbərdarlıq edirlər. Söhbət lokal əməliyyatlardan, kiberhücumlardan və ya məhdud insidentlərdən gedə bilər ki, bunların NATO-nun 5-ci maddəsini işə salıb-salmadığı qeyri-müəyyən qalacaq.

Aaltola vurğulayır ki, belə hərəkətlər NATO daxilində parçalanma yaratmaq və müttəfiqlər arasında siyasi fikir ayrılıqlarını dərinləşdirmək üçün hesablanmış ola bilər.

Litvanın keçmiş xarici işlər naziri Qabrielius Landsbergis isə xəbərdarlıq edir ki, Moskva “münaqişəni başqa istiqamətlərdə genişləndirməyə” cəhd edə bilər, eyni zamanda NATO-nun ən güclü ölkələri ilə birbaşa qarşıdurmadan qaçaraq.

Onun sözlərinə görə, Rusiyanın məqsədi hərbi qələbədən çox diplomatik təzyiq yaratmaq və Avropanın Ukraynaya dəstəyini zəiflətməkdir.

Avropa üçün ayrıca narahatlıq mənbəyi ABŞ siyasəti və Donald Trampın mövqeyidir.

Qeyd olunur ki, Vaşinqtonda mümkün daxili siyasi böhranlar və ABŞ-ın NATO işlərində iştirakının azalması Kremlini daha riskli addımlara sövq edə bilər.

Bu fonunda artıq Avropada ABŞ-ın hərbi mövcudluğunun azaldılması ilə bağlı qərarlar səslənir, o cümlədən Almaniyadan bəzi qoşunların çıxarılması.

Avropalı rəsmilər xəbərdarlıq edirlər ki, ABŞ-ın “təhlükəsizlik çətirinin” zəifləməsi strateji balansın dəyişməsində əsas faktor ola bilər.

Təzyiqin mümkün ssenariləri

Ekspertlər Rusiyanın mümkün hərəkətlərini müxtəlif istiqamətlərdə təsvir edirlər:

• dron hücumları (sərhədləri keçmədən)

• Baltik dənizində insidentlər

• Arktikada əməliyyatlar

• “kölgə donanması”ndan istifadə

• kiçik ada ərazilərinə təzyiq

Analitiklərin fikrincə, belə addımlar ABŞ-ın birbaşa cavabını minimuma endirmək və eyni zamanda NATO-nun həmrəyliyini sınaqdan keçirmək üçün hesablanmış ola bilər.

Avropadaxili fikir ayrılıqları

Avropa ölkələri təhdidin qiymətləndirilməsində fərqlənir.

Rusiya ilə sərhədi olan ölkələr — məsələn, Finlandiya və Litva — müdafiənin və raket əleyhinə sistemlərin təcili gücləndirilməsini tələb edirlər.

Eyni zamanda, NATO rəsmilərinin və bəzi ölkələrin daha ehtiyatlı mövqeyinə görə, həddindən artıq panika Kremlə sərf edir.

“Rusiya Ukraynada məşğuldur”, — deyə Estoniya prezidenti Alar Karis bildirib. — “Onun hazırda ikinci cəbhə üçün kifayət qədər resursu olduğunu düşünmürəm”.

“Heç nə istisna edilə bilməz”

Buna baxmayaraq, hətta ən ehtiyatlı qiymətləndirmələr də bir məsələdə razıdır: riskləri tam istisna etmək mümkün deyil.

“Qısa müddətdə NATO-ya birbaşa hücumu az ehtimal edirik”, — deyə Aİ-nin yüksək rütbəli hərbi rəsmilərindən biri bildirib. — “Amma bu, bizim rahatlaşa biləcəyimiz anlamına gəlmir”.

Estoniya prezidenti isə vəziyyəti daha sərt şəkildə yekunlaşdırıb: “Ukraynada müharibəni heç kim gözləmirdi. Buna görə də biz ayıq olmalıyıq. Biz hazırıq. Biz gözümüzü yumuruq.”