ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çin lideri Si Cinpin ilə uzun müddətdir gözlənilən danışıqlar aparmaq üçün Pekinə gəlib.
"PostMedia"nın AP-yə istinadən verdiyi xəbərə görə, gündəliyin əsas mövzuları İranla müharibə, ticarət məsələləri və Tayvana ABŞ silahlarının satışı olacaq.
Sammitin əsas hissəsi cümə axşamı başlayacaq; ikitərəfli danışıqlar, Səma Məbədinə səfər və təntənəli qəbul mərasimi planlaşdırılıb. Bununla belə, Çin tərəfi Trampı açıq şəkildə möhtəşəm şəkildə qarşılayıb — “Air Force One” eniş etdikdən dərhal sonra onun qarşısına sözün əsl mənasında qırmızı xalça sərilib.
Prezidenti yüksək vəzifəli şəxsləri - ÇXR-in vitse-prezidenti Han Çjen, ABŞ-də Çinin səfiri Sye Fen, xarici işlər nazirinin birinci müavini Ma Çyaosyun, eləcə də Pekində ABŞ-nin xüsusi nümayəndəsi Devid Perdyu qarşılayıblar. Mərasim fəxri qarovul və hərbi orkestr ilə müşayiət olunub.
“Biz iki supergücük,” — Tramp "Ağ Ev"dən yola düşməzdən əvvəl jurnalistlərə deyib. — “Biz Yer üzündə hərbi baxımdan ən güclü ölkəyik. Çin isə ikinci sayılır”.
Güc nümayişinə baxmayaraq, səfər ABŞ administrasiyası üçün həssas bir dövrdə baş verir. ABŞ və İsrailin İranla müharibədə iştirakı və bunun yaratdığı inflyasiya səbəbindən prezidentin daxili reytinqi aşağı düşüb. Respublikaçı lider Çində soya, mal əti və aviasiya texnologiyası üzrə yeni müqavilələr əldə edərək “qələbə” göstərmək istəyir.
Ticarət şurası: Tramp administrasiyası fikir ayrılıqlarını həll etmək və yeni ticarət müharibəsinin qarşısını almaq üçün birgə şura yaratmağa ümid edir.
Enerji təhlükəsizliyi: Müharibə nəticəsində Hörmüz boğazı faktiki olaraq bağlanıb və bu, enerji qiymətlərində kəskin artıma səbəb olub. İran xarici işlər nazirinin Pekinə səfərinə baxmayaraq, Tramp vəziyyəti “tam nəzarət altında” hesab edir və bunun üçün Si Cinpinin köməyinə ehtiyac olmadığını bildirib.
Tayvan məsələsi — “ilk qırmızı xətt”
Tayvanın statusu gündəmin ən həssas mövzularından biridir. Çin ABŞ-ın adaya 11 milyard dollarlıq silah satışı planına ciddi etiraz edir.
Vəziyyət Tayvanın yarımkeçirici istehsalında dünya lideri olması səbəbilə daha da mürəkkəbləşir. Bu il Tayvandan ABŞ-a idxal həcmi ilk dəfə Çindən idxalı ötüb. Çin Kommunist Partiyasının rəsmi orqanı “Jenmin Jibao” Tayvanı “keçilməsi qadağan olunan ilk qırmızı xətt” adlandırıb.
Trampı biznes nəhəngləri və ailə üzvlərindən ibarət nümayəndə heyəti müşayiət edir, o cümlədən Censen Huanq (Nvidia) və İlon Mask (Tesla, SpaceX). Prezident sosial şəbəkələrdə bildirib ki, Si Cinpinə əsas tələbi ABŞ şirkətləri üçün Çin bazarının “açılması” olacaq.
Üçtərəfli nüvə sazişi: Tramp ABŞ, Çin və Rusiya arasında nüvə silahlarının məhdudlaşdırılması üzrə yeni razılaşma təklif etmək niyyətindədir. START-III müqaviləsinin müddəti fevralda başa çatıb və Vaşinqton Pekini də yeni nəzarət sisteminə cəlb etməyə çalışır.
Sanksiyaların yumşaldılması: Çin isə çip texnologiyaları üzrə məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasında və tariflərin azaldılmasında maraqlıdır.
CSIS analitiklərinin fikrincə, Çin bu danışıqlara “daha güclü mövqedən” qoşulur. Əgər görüş açıq qarşıdurmasız keçsə, Pekin dərhal tariflərin ləğvinə nail olmasa belə, üstün tərəf kimi görünə bilər.