Maraqlı

Vaxt niyə getdikcə daha sürətli keçir?

30-aprel-2026

Yazı Ölçüsü:

Vaxt niyə getdikcə daha sürətli keçir? Alimlər müasir dünyanın ən çox müzakirə olunan hisslərindən birini izah edib.

Bir çox insan son illərdə vaxtın əvvəlkindən daha sürətli keçdiyini hiss edir. Bu hissin arxasında psixoloji və elmi səbəblər dayanır.

"PostMedia" alimlərin araşdırmalarını və maraqlı hipotezləri təqdim edir.

“Vaxt hara yox olur?”

Müasir dövrdə insanlar tez-tez belə deyir: “Sanki vaxt uçur.” Günlər, aylar və illər əvvəlkindən daha sürətlə keçirmiş kimi görünür. Xüsusilə böyük şəhərlərdə yaşayan insanlar həyat ritminin sürətləndiyini və vaxtın çatmadığını daha çox hiss edir.

Psixoloqlar və alimlər bildirir ki, bu hiss yalnız subyektiv təəssürat deyil. Müasir həyat tərzi, texnologiyalar və insan beyninin işləmə prinsipi zamanın qavranılmasına ciddi təsir göstərir.

İnformasiya partlayışı və insan beyninin yüklənməsi

XXI əsr tez-tez “informasiya dövrü” kimi xarakterizə olunur. Müasir insan gün ərzində çox böyük miqdarda informasiya qəbul edir. Sosial media, xəbər portalları, e-poçtlar və mesajlaşma tətbiqləri daim yeni məlumat axını yaradır.

Neyroalimlərin fikrincə, insan beyni bu qədər məlumatı emal edərkən diqqəti tez-tez dəyişir. Bu isə beynin zaman hissini dəyişdirir. Hadisələrin sayı çoxaldıqca günün necə keçdiyini hiss etmək çətinləşir.

Araşdırmalar göstərir ki, informasiya axını nə qədər çox olarsa, zamanın daha sürətli keçməsi hissi də bir o qədər güclənir.

"Multitasking" və sürətli həyat ritmi

Müasir cəmiyyətin əsas xüsusiyyətlərindən biri də eyni anda bir neçə işi görmək cəhdidir. İnsanlar tez-tez aşağıdakı vəziyyətlərlə qarşılaşır:

iş görərkən telefona cavab vermək

mesaj yazarkən xəbərlərə baxmaq

plan qurarkən sosial şəbəkələrdə vaxt keçirmək.

Psixoloqlar bildirir ki, insan beyni əslində eyni anda bir neçə işi yerinə yetirmir. O, sadəcə diqqəti bir fəaliyyətdən digərinə sürətlə keçirir. Bu proses zehni yorğunluq yaradır və günün sonunda insan vaxtın necə keçdiyini anlamır.

Sosial media və “zamanın itməsi”

Rəqəmsal texnologiyalar zaman qavrayışına ən çox təsir edən faktorlardan biridir. Smartfon və sosial şəbəkələr insanın diqqətini uzun müddət özündə saxlayır.

Bir çox insan telefona yalnız bir neçə dəqiqə baxdığını düşünür, lakin əslində bu müddət bəzən bir saata qədər uzana bilər. Psixologiyada bu fenomen bəzən “zamanın təhrif olunması” kimi izah edilir.

Araşdırmalar göstərir ki, sosial şəbəkələrdə çox vaxt keçirən insanlar günün daha sürətli keçdiyini daha çox hiss edirlər.

Uşaqlıqda zaman niyə daha uzun görünür?

Bir çox insanın diqqətini çəkən maraqlı fakt odur ki, uşaqlıqda zaman daha yavaş keçir kimi görünür. Yay tətili aylarla davam edən uzun bir dövr kimi xatırlanır.

Psixoloqlar bunu insan beyninin yaddaş mexanizmi ilə izah edir. Uşaqlıq dövründə insan daim yeni təcrübələr yaşayır və beyin bu hadisələri daha güclü şəkildə yadda saxlayır.

Yaş artdıqca həyat daha çox rutinləşir və yeni təcrübələrin sayı azalır. Bu səbəbdən yaddaşda daha az yeni epizod qalır və geriyə baxanda zaman daha qısa kimi görünür.

Fizika nə deyir: zamanın istiqaməti

Fizika elmi zamanın istiqamətini izah etmək üçün Entropi anlayışından istifadə edir. Entropiya sistemdə nizamsızlığın ölçüsünü göstərir.

"İstilik dinamikasının ikinci qanunu" na görə kainatda entropiya daim artır. Bu isə hadisələrin yalnız bir istiqamətdə – keçmişdən gələcəyə doğru inkişaf etdiyini göstərir.

Bu fenomen fizika daxilində "vaxt oxu" adlanır. Yəni zamanın yalnız bir istiqamətdə axdığı qəbul edilir.

Bəzi alimlər hesab edir ki, texnologiya və sivilizasiyanın sürətli inkişafı insanların zamanın daha sürətli keçdiyini hiss etməsinə təsir göstərə bilər.

Nisbilik nəzəriyyəsi və zamanın fərqli axını

Fiziklər göstərir ki, zaman hər şəraitdə eyni sürətlə axmır. "Nisbilik nəzəriyyəsi" göstərir ki, böyük sürətlərdə və ya güclü cazibə sahələrində zaman fərqli şəkildə axa bilər.

Məsələn, kosmosda böyük sürətlə hərəkət edən obyektlər üçün zaman Yerə nisbətən bir qədər fərqli keçir. Lakin gündəlik həyat şəraitində bu fərqlər o qədər kiçikdir ki, insanlar bunu hiss etmir.

Zamanın daha “yavaş” hiss olunması üçün nə etmək olar?

Psixoloqlar bildirir ki, insan həyatında yeni təcrübələr və müxtəlif fəaliyyətlər olduqda zaman daha dolğun hiss olunur. Bunun üçün aşağıdakı üsullar tövsiyə olunur: yeni bacarıqlar öyrənmək, səyahət etmək, gündəlik rutinləri dəyişmək, təbiətdə vaxt keçirmək, rəqəmsal cihazlardan istifadəyə məhdudiyyət qoymaq.

Bu fəaliyyətlər beynin daha çox yeni məlumat qəbul etməsinə kömək edir və nəticədə zaman daha uzun və dolğun hiss olunur.

Beləliklə, müasir dövrdə vaxtın tez keçməsinin səbəbləri bir neçə əsas amilə əsaslanır. İnformasiya axınının artması, sürətli həyat ritmi, çoxfunksiyalılıq, sosial media və rəqəmsal texnologiyalar,

yaşla bağlı psixoloji dəyişikliklər illərin sürətlə keçməsi hissini yaradır.

Alimlərin ümumi qənaətinə görə zamanın özü dəyişməyib. Dəyişən insanın onu qavrama üsulu və müasir həyatın sürətidir.

Vaxtın necə keçməsi isə çox vaxt insanın həyat tərzindən, diqqətindən və gündəlik fəaliyyətlərindən asılıdır.

« May 2026 »
Be	Ça	Ç	Ca	C	Ş	B
				1	2	3
4	5	6	7	8	9	10
11	12	13	14	15	16	17
18	19	20	21	22	23	24
25	26	27	28	29	30	31

« May 2026 »
Be	Ça	Ç	Ca	C	Ş	B
				1	2	3
4	5	6	7	8	9	10
11	12	13	14	15	16	17
18	19	20	21	22	23	24
25	26	27	28	29	30	31

« May 2026 »
Be	Ça	Ç	Ca	C	Ş	B
				1	2	3
4	5	6	7	8	9	10
11	12	13	14	15	16	17
18	19	20	21	22	23	24
25	26	27	28	29	30	31

Prezident İlham Əliyev Almaniyaya səfərə gedib

Bu gün Azərbaycanda Müstəqilliyin Bərpası Günüdür

Sabaha olan hava proqnozu açıqlıanıb

Bu gün Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 102-ci ildönümüdür

Bu gün Türkiyədə Antalya Diplomatik Forumu başlayacaq

Xələf Xələfov Sergey Lavrovla görüşüb

ABŞ İrana qarşı müharibə zamanı "Tomahawk" raketlərinin üçdə birindən çoxunu xərcləyib

Azərbaycan Suriya Prezidentinin yeni logistika marşrutları ilə bağlı layihəsində yer alıb

Əli Əsədov hökumətin iqtisadi komandasını topladı

Rusiya səfiri Ermənistanın Aİİ-yə üzvlüyünün iqtisadi üstünlüklərindən danışıb

Dünya bazarında "Brent"in qimyəti 4%-dək aşağı düşüb

2025-ci ildə kiberhücumların iqtisadiyyata vuracağı zərər 10 trilyon dollar olacaq - Nazir müavini

CNN: ABŞ miqrant uşaqlarının deportasiyasını sürətləndirməyə çalışır

Ermənistanda maye qazın qiyməti 70%-dək artıb

Bu gün Hövsanda işıq olmayacaq

Bir ana ideyası ilə başlayan layihə: autizmli gənclər üçün iş və ümid məkanı

İcra başçısı özünə köməkçi axtarır: Vakansiya elan etdi

İran Qırmızı Aypara Cəmiyyəti Rusiyaya Azərbaycan vasitəsi ilə göndərilən humanitar yardıma görə təşəkkür edib

Gürcüstanın Azərbaycanla sərhəd rayonunda “Qırmızı siyahı”ya daxil edilmiş boz ayı öldürülüb

İrem Derici Hollandiyada hücuma məruz qalıb

TƏBİB-də Zamirə Ədilovanı o əvəzlədi

Tibb Universitetinin mətbuat katibi işdən çıxıb

Vüsalə Səid "ASAN Radio"da

Gürcüstan Azərbaycan vətəndaşlarını deportasiya edib

"Reuters": Maçado Nobel Sülh Mükafatını Trampa təqdim edib

İsveçrənin Rusiyaya qarşı sanksiya siyahısına Azərbaycan vətəndaşları da daxil edilib

Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi MDB Oyunlarının qalibləri mükafatlandırılacaq

Transgender idmançıların qadın yarışlarında iştirakı qadağan edilib

İtaliyada keçirilən Oyunlarda rusiyalı paralimpiyaçılara "Samsung smartfonları verilməyib

Mehriban Əliyeva yenidən AGF prezidenti seçildi

Trampın Qış Olimpiya Oyunları ilə bağlı “böyük planları” var

Fərid Qayıbov onu rəis təyin etdi

ABŞ İtaliyaya 337 qədim əşəyanı geri qaytarıb

İsrail əsgərlərinin Livanda dağıtdığı İsa Məsihin heykəlinin yerində yenisi ucaldılıb - FOTO

Beynəlxalq Xalça Forumu 2026: Qeydiyyat başladı!

Mehriban Ələkbərzadəyə AzTV-də yüksək vəzifə verildi

Tarixi Azərbaycan məscidində İran generalının fotosərgisi keçirilib

Leyla Əliyeva Maskatda Sultan Qabus Böyük Məscidini də ziyarət edib

Vaxt niyə getdikcə daha sürətli keçir?

Paylaş

OXŞAR XƏBƏRLƏR

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan güləşçiləri bir daha göstərdilər ki, onlar Avropada birincidirlər

Vaxt niyə getdikcə daha sürətli keçir?

Böyük Britaniya terror təhlükəsi səviyyəsini yüksəldib

Tramp administrasiyası ölkələri Hörmüz boğazı koalisiyasına qoşulmağa çağırır – CNN

IDF: Son bir gündə İsrailə 6500 ton hərbi texnika idxal edilib

Pentaqon rəhbəri ABŞ Konqresində İranla müharibə ilə bağlı ifadə verib

SON XƏBƏRLƏR

Kateqoriyalar

Prezident İlham Əliyev Almaniyaya səfərə gedib

Bu gün Azərbaycanda Müstəqilliyin Bərpası Günüdür

Sabaha olan hava proqnozu açıqlıanıb

Bu gün Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 102-ci ildönümüdür

Bu gün Türkiyədə Antalya Diplomatik Forumu başlayacaq

Xələf Xələfov Sergey Lavrovla görüşüb

ABŞ İrana qarşı müharibə zamanı "Tomahawk" raketlərinin üçdə birindən çoxunu xərcləyib

Azərbaycan Suriya Prezidentinin yeni logistika marşrutları ilə bağlı layihəsində yer alıb

Əli Əsədov hökumətin iqtisadi komandasını topladı

Rusiya səfiri Ermənistanın Aİİ-yə üzvlüyünün iqtisadi üstünlüklərindən danışıb

Dünya bazarında "Brent"in qimyəti 4%-dək aşağı düşüb

2025-ci ildə kiberhücumların iqtisadiyyata vuracağı zərər 10 trilyon dollar olacaq - Nazir müavini

CNN: ABŞ miqrant uşaqlarının deportasiyasını sürətləndirməyə çalışır

Ermənistanda maye qazın qiyməti 70%-dək artıb

Bu gün Hövsanda işıq olmayacaq

Bir ana ideyası ilə başlayan layihə: autizmli gənclər üçün iş və ümid məkanı

İcra başçısı özünə köməkçi axtarır: Vakansiya elan etdi

İran Qırmızı Aypara Cəmiyyəti Rusiyaya Azərbaycan vasitəsi ilə göndərilən humanitar yardıma görə təşəkkür edib

Gürcüstanın Azərbaycanla sərhəd rayonunda “Qırmızı siyahı”ya daxil edilmiş boz ayı öldürülüb

İrem Derici Hollandiyada hücuma məruz qalıb

TƏBİB-də Zamirə Ədilovanı o əvəzlədi

Tibb Universitetinin mətbuat katibi işdən çıxıb

Vüsalə Səid "ASAN Radio"da

Gürcüstan Azərbaycan vətəndaşlarını deportasiya edib

"Reuters": Maçado Nobel Sülh Mükafatını Trampa təqdim edib

İsveçrənin Rusiyaya qarşı sanksiya siyahısına Azərbaycan vətəndaşları da daxil edilib

Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi MDB Oyunlarının qalibləri mükafatlandırılacaq

Transgender idmançıların qadın yarışlarında iştirakı qadağan edilib

İtaliyada keçirilən Oyunlarda rusiyalı paralimpiyaçılara "Samsung smartfonları verilməyib

Mehriban Əliyeva yenidən AGF prezidenti seçildi

Trampın Qış Olimpiya Oyunları ilə bağlı “böyük planları” var

« May 2026 »
Be	Ça	Ç	Ca	C	Ş	B
				1	2	3
4	5	6	7	8	9	10
11	12	13	14	15	16	17
18	19	20	21	22	23	24
25	26	27	28	29	30	31