Misirdə nadir dairəvi məbəd tapıldı: su ibadəti ilə əlaqələndirilir

Arxeoloqlar Paluziy şəhərində — Sinay yarımadasının şimalında, Nilin deltasının şərq kənarında yerləşən "Tell el-Farama" ərazisində qeyri-adi kəşf ediblər.

"PostMedia"nın "Live Science"a istinadən verdiyi məlumata görə, burada təxminən 2200 il yaşı olan nadir, tam dairəvi tikili üzə çıxarılıb və onun su ilə bağlı dini ayinlər üçün istifadə edilən məbəd olduğu müəyyənləşdirilib.

Əvvəlcə, 2019-cu ildə bu qırmızı kərpic tikilinin yalnız bir hissəsi aşkar olunanda alimlər onu inzibati bina hesab edirdilər. Lakin qazıntıların tamamlanması bu yanaşmanı tamamilə dəyişib.

Kompleksin mərkəzində diametri təxminən 35 metr olan ideal dairəvi hovuz yerləşib. Onun ortasında kvadrat formalı platforma olub – ehtimal ki, yerli tanrının heykəli üçün əsas kimi istifadə olunub. Bu tanrının Nil çayının suyu və lil ilə əlaqəli olduğu düşünülür.

Arxeoloqlar hovuzun içində Nil lilinin çöküntülərini, durğun su izlərini və kanallar ilə su anbarlarından ibarət sistemi aşkar ediblər. Bu isə mürəkkəb hidravlik infrastrukturun mövcudluğunu göstərir. Bütün bu faktlar tikilinin müqəddəs su ayinləri üçün istifadə edildiyini göstərir — ehtimal ki, Nilin daşması, təmizlənmə və həyatın yenilənməsi ilə bağlı rituallar həyata keçirilib.

Tikilinin forması xüsusi diqqət çəkir. Qədim Misirdə dairəvi məbədlər son dərəcə nadir idi. Ənənəvi məbədlər əsasən oxvari plan üzrə — girişdən daxili müqəddəs hissəyə doğru ardıcıl keçidlərlə tikilirdi.

Araşdırmaya görə, bu dairəvi forma Hellenistic period memarlığının təsirini əks etdirə bilər. Həmin dövrdə “tholos” adlanan dairəvi ibadət məkanları geniş yayılmışdı. Bununla yanaşı, dairə forması simvolik məna daşıyaraq dövriyyə, sonsuzluq və su elementi ilə əlaqələndirilirdi ki, bu da Nil ibadəti ilə uyğun gəlir.

Pelusium şəhəri qədim dövrdə mühüm liman və sərhəd məntəqəsi olub. Burada Misir və Şərqi Aralıq dənizi arasında ticarət və hərbi yollar kəsişirdi. Buna görə də müxtəlif mədəni təsirlərin qarışması təbii idi və bu məbəd də həmin sintezin nəticəsi hesab olunur.

Məbədin e.ə. II əsrdə tikildiyi və e. VI əsrə qədər fəaliyyət göstərdiyi bildirilir. Bu da onun həm hellenistik, həm Roma, həm də gec antik dövrləri əhatə etdiyini göstərir.