Niyə çiçəklər insanları xoşbəxt edir?

Araşdırmalar göstərir ki, çiçəklər bütün yaş qruplarından olan insanlarda həqiqi, dərhal və uzunmüddətli müsbət emosional reaksiya yaradır.

Daha maraqlı sual isə bunun niyə baş verdiyidir. Cavab beynin kimyasında, insanın təkamül tarixində və insanların təbiəti necə qavramasında gizlidir.

Xoşbəxtlik beyində başlayır

İnsan çiçək gördükdə beyin demək olar ki, dərhal reaksiya verir. Rutgers Universitetinin professoru Canette Hviland Cons (Jeannette Haviland-Jones) rəhbərliyi ilə aparılan araşdırma göstərib ki, çiçəklər hər yaşda insanlarda səmimi və uzunmüddətli müsbət emosiyalar yaradır.

Araşdırma iştirakçıları çiçək aldıqdan sonra narahatlığın və depressiyanın azaldığını, həmçinin həyatlarından daha çox məmnun olduqlarını bildiriblər. Bu təsir uzun müddət davam edib və tez sönməyib.

Bu reaksiyanın bir hissəsi neyrokimyəvidir. Çiçəklərin, xüsusilə isti və parlaq rənglərin müşahidəsi beyində mükafat hissi yaradan dopamin hormonunun ifrazını stimullaşdırır. Eyni sistem yemək, musiqi və insanların qarşılıqlı ünsiyyətinə də reaksiya verir.

Bundan əlavə, çiçəklərin qavranılması serotonin səviyyəsinə də müsbət təsir edir. Bu isə təsadüfi sevinc deyil, daha sabit və uzunmüddətli yaxşı əhval yaradır.

Təkamül baxımından izah

İnsanların çiçəklərə müsbət reaksiyası yalnız mədəniyyətlə bağlı deyil, həm də çox qədim bioloji səbəblərə dayanır.

İnsan tarixinin böyük hissəsində çiçəkləyən bitkilər qida və təhlükəsizlik siqnalı sayılırdı. Çiçəklər olan yerdə insanlar bilirdilər ki, tezliklə meyvələr yetişəcək və ətraf mühit daha əlverişlidir.

Bu siqnallara müsbət reaksiya verən və çiçəklərlə zəngin landşaftlara meyl göstərən əcdadların qida tapmaq və sağ qalmaq şansı daha yüksək olurdu. Bu gün bağa və ya buketə baxarkən hiss etdiyimiz estetik zövq, əslində, sağ qalma instinktinin qalıqlarıdır.

Mühit dəyişsə də, beynin sinir əlaqələri eyni qalıb. Buna görə də çiçəklərə reaksiya bir vaxtlar yaşamaq üçün lazım olan eyni sinir mexanizmlərini aktivləşdirir, lakin indi insana sadəcə sevinc gətirir.

Rəng və qoxunun rolu

Çiçəklər insanlara müxtəlif cür təsir edir. Məsələn, sarı çiçəklər – günəbaxan, nərgiz və mimoza – çox vaxt optimizm və enerji ilə əlaqələndirilir. Bunun səbəbi sarı rəngin günəş işığı ilə həm bioloji, həm də mədəni əlaqəsidir.

Üstəlik, fayda əldə etmək üçün böyük buketə ehtiyac yoxdur. Masanın üzərindəki kiçik vazada bir çiçək belə əhval-ruhiyyəni və diqqəti yaxşılaşdıra bilər. Mətbəxin pəncərəsində çiçəkli bitki olan kiçik qab belə otağın atmosferini və insanın oradakı hisslərini dəyişə bilir.