Böyük Britaniyada satılan 212 bitki əsaslı qida və içkinin hər birində təbii mənşəli göbələk toksinindən ən azı biri aşkarlanıb.
"PostMedia" xəbər verir ki, bu barədə Kranfild Universiteti məlumat yayıb.
Tədqiqatı Parma Universitetinin (İtaliya) alimləri Kranfild Universitetinin də iştirakı ilə aparıblar. Alimlər supermarket rəflərində tapılan geniş çeşidi təhlil ediblər: vegan burgerlər, vegetarian toyuq parçaları, vegan kolbasalar, habelə ət və süd əvəzediciləri, yulaf, badam və soya südü daxil olmaqla 212 məhsul.
Hər məhsulda 19 mikotoksindən ən azı biri aşkarlanıb, bir çox nümunədə isə bir neçə toksin eyni anda tapılıb. Mikotoksinlər bəzi göbələklərin, o cümlədən kiflərin istehsal etdiyi zəhərli maddələrdir. Onlar əkinlər becərilərkən, yığılarkən və ya saxlanılarkən çirklənmiş bitki məhsullarından qida zəncirinə düşə bilər.
Alimlər qeyd edirlər ki, qidalarda istifadə olunan taxıllar, paxlalılar və toxumlar kiflənməyə xüsusilə həssasdır. Mikotoksinlər bakteriya və ya virus deyil, kimyəvi maddələrdir. Onların qidada olması məhsulda canlı küf olduğu anlamına gəlmir və toksinin aşkarlanması avtomatik olaraq qidanın təhlükəli olması demək deyil. Riskin dərəcəsi toksinin növündən, konsentrasiyasından və insanın uzun müddət nə qədər qəbul etməsindən asılıdır.
Tədqiqatın ən vacib nəticələrindən biri budur ki, bütün nümunələrdə mikotoksinlərin konsentrasiyası Avropa İttifaqının tövsiyə etdiyi həddin altında olub. Alimlər bunu Böyük Britaniya qida sənayesinin yüksək keyfiyyət standartlarının göstəricisi kimi qiymətləndirirlər.
Buna baxmayaraq, tədqiqatçılar təkrarlanan məruz qalmanın ayrıca diqqət tələb etdiyini bildirirlər. Əvvəlki tədqiqatlar göstərib ki, mikotoksinin kiçik miqdarda, lakin müntəzəm qəbulu yığılan təsir yaradıb sağlamlıq riskini artıra bilər. Ona görə də bir məhsulun ayrıca qiymətləndirilməsi insanın ümumi qida rasionundan aldığı məruz qalma barədə tam təsəvvür vermir.
Göstərilən səviyyələrə əsasən, bu məhsullardan arabir istifadə etməyin problem yaratması ehtimalı azdır. Lakin rasionu əsasən və ya tamamilə bitki mənşəli qidalara əsaslanan insanlar bir neçə məhsul və tərkib hissəsindən təkrarlanan məruz qalma riski ilə üzləşə bilərlər. Yüksək və ya zərərli səviyyədə bəzi mikotoksinlər qaraciyəri və böyrəkləri zədələyə, immun sisteminin normal işini poza və xərçəng riskini artıra bilər. Yeni tapıntılar isə test edilən məhsulların bu xəstəlikləri törətdiyini sübut etmir.
Kranfild Universitetinin mikologiya üzrə baş müəllimi Andrea Patriarka mikotoksinlərin qidanın təbii mühitinin bir hissəsi olduğunu və onların tamamilə qarşısının alınmadığını vurğulayıb. "Mikotoksinlər qidalarda təbii şəkildə yaranır və tamamilə qarşısı alına bilməz. Biz istehlakçılar müxtəlif məhsullardan istifadə etməkdən qorxmamalı və ondan çəkinməməliyik", — deyə o bildirib.
Patriarkaya görə, yeni məhsullar bazara daxil olanda ciddi narahatlıq yaranır, çünki hazırda mikotoksinlərin monitorinqi üçün qüvvədə olan qaydalar yoxdur. Onun komandası fermerlərdən tutmuş qida şirkətlərinə qədər sənayenin müxtəlif sahələri ilə əməkdaşlıq edərək mikotoksinlərin idarə olunmasını qida təhlükəsizliyi standartlarına inteqrasiya etməyə çalışır. Tədqiqatın məlumatları qida təhlükəsizliyi qurumlarına riskləri qiymətləndirməkdə, xüsusilə çoxkomponentli məhsullarda kömək edir.
Tədqiqat həmçinin xammalın istehsal prosesinin bütün mərhələlərində monitorinqin vacibliyini göstərir. Tərkib hissələri birləşdirilməmişdən əvvəl çirklənmənin aşkarlanıb nəzarət altına alınması istehsalçılara riskləri daha effektiv idarə etməyə kömək edə bilər. Kranfild Universiteti və Parma Universiteti bu qidalanma modellərini öyrənmək üçün əməkdaşlığı davam etdirirlər.
Tədqiqat "Böyük Britaniya bazarında bitki əsaslı içkilər və ət əvəzediciləri: mikotoksin çirklənməsi" adlı məqalə ilə "Food Control" jurnalında dərc olunub.
Pəhrizində əsasən bitki mənşəli məhsullar olan və ya xroniki xəstəliyi olan insanlar qidalanma rejimini dəyişməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmələri məqsədəuyğundur.