6°C Bakı
1$ = 1.70₼

Son Yeniliklər

SAĞLAMLIQ

Onlayn boy uzatma trendi: xərçəng dərmanı nə üçün təhlükəlidir

Onlayn boy uzatma trendi: xərçəng dərmanı nə üçün təhlükəlidir
PostMedia-nı Google-da seçilmiş mənbələrinizə əlavə edin Xəbərlərimiz Google axtarışında sizə ilk görünsün! Əlavə et
Yazı Ölçüsü:

Sosial şəbəkələrdə yeniyetmələr arasında boy uzatmaq məqsədilə xərçəng əleyhinə "erdafitinib" preparatının təbliğ olunduğu müşahidə edilir.

"PostMedia" xəbər verir ki, bu barədə "The Conversation" məlumat yayıb.

Erdafitinib ilkin olaraq inkişaf etmiş sidik kisəsi xərçənginin müalicəsi üçün təsdiqlənib, uşaqlarda beyin şişlərinin müalicəsində isə eksperimental olaraq istifadə olunur. Dərman FGFR adlanan reseptor ailəsinin fəaliyyətini blokladığı üçün xərçəng hüceyrələrinin çoxalmasını yavaşıdır.

Bu reseptorlar sağlam toxumalarda, o cümlədən inkişaf edən sümüklərdə də iştirak edir. Uşaq və yeniyetmə çağında uzun sümüklərin ucunda yerləşən böyümə zonalarındakı qığırdaq hüceyrələri çoxalaraq tədricən sümüyə çevrilir və bu proses boyun uzanmasını təmin edir. FGFR3 reseptoru bu prosesi tənzimləyir və sümük böyüməsində sürətləndirici deyil, əksinə, əyləc rolunu oynayır.

Bu səbəbdən tədqiqatçılar erdafitinibin FGFR3-ü də blokladığını nəzərə alaraq, onun sümük böyüməsini sürətləndirə biləcəyi ehtimalını araşdırıblar. Lakin sümüyün sürətli böyüməsi ilə sağlam və proporsional skeletin formalaşması eyni şey deyil.

Həyəcanın əsasını bir neçə hal təşkil edir. Vyanadakı tədqiqatçılar beyin şişi olan iki uşağın dərmanı qəbul edərkən gözlənilmədən sürətli boy artımı yaşadığını təsvir ediblər. Bu artımı böyümə hormonu və ya puberteti ilə izah etmək mümkün olmayıb ki, bu da dərmanın birbaşa sümük inkişafına təsir etdiyini göstərir. Daha çarpaz nümunə isə beyin şişinə görə erdafitinib alan 15 yaşlı oğlanla bağlıdır: təxminən doqquz ay ərzində o, 14,3 santimetr uzanıb. Lakin bu sürətli artım ciddi skelet anomaliyaları, o cümlədən korreksiya əməliyyatı tələb edən onurğa deformasiyası ilə müşayiət olunub.

Tədqiqatçılar bu hadisələrin elmi baxımdan vacib olduğunu, lakin çox az sayda ağır xəstə uşaqları əhatə etdiyini və çox vaxt digər müalicələr də aldığını vurğulayırlar. Belə məlumatlar sağlam yeniyetmələrin boyunun təhlükəsiz şəkildə artırıla biləcəyini və artımın proporsional və sümük möhkəmliyi ilə müşayiət olunacağını sübut etmir.

Boy uzatmaq üçün dərmanın istifadəsi bir neçə səbəbə görə təhlükəlidir. Sümüklər, əzələlər, bağlar və oynaqlar gücü və düzgün oriyentasiyanı qorumaq üçün birlikdə inkişaf etməlidir. Bir hissənin digərlərindən əvvəl sürətlənməsi deformasiyaya, onurğanın anormal əyilməsinə və ya sümüyün zəif mineallaşmasına səbəb ola bilər. Preparatın boya aid olmayan ciddi yan təsirləri də var: qanda fosfat səviyyəsinin yüksəlməsi, habelə gözlə bağlı ciddi problemlər, hətta görmənin təhlükə altına düşməsi.

Xərçəng müalicəsində belə risklər həyat üçün təhlükəli xəstəliyə nəzarət şansı olduqda əsaslandırıla bilər. Lakin sağlam, boyunun bir-iki santimetr artmasını istəyən yeniyetmə üçün fayda və zərərin nisbəti tamamilə fərqlidir.

Sosial şəbəkələrdə isə əsas bioloji məhdudiyyət çox vaxt nəzərdən qaçır: "pubertet" (erkən yetkinlik dövrü) başa çatdıqdan sonra böyümə zonaları adətən birləşir və uzun sümüklər artıq uzana bilmir. Yetkin insanın boyunu dozadan asılı olmayaraq erdafitinib ilə artırmaq barədə etibarlı elmi sübut yoxdur. "TikTok" bu cür təbliğatı yayan bəzi hesabları artıq qadağan edib.

"heightmaxxing" adlanan trend və oxşar "maxxing" hərəkatları gənclər arasında, xüsusilə oğlanlar arasında görünüşə artan marağın əksidir. Onlayn icmalarda bir neçə santimetrin romantik uğur və uğursuzluq arasında fərq yaratdığı iddia edildikcə, təsdiqlənməmiş müalicələri sınamaq istəyi güclənir.

"Erdafitinibin" sümük böyüməsinə təsiri gələcəkdə tibbi irəliləyişlərə töhfə verə bilər: FGFR siqnalının skelet inkişafını necə tənzimlədiyinin öyrənilməsi müəyyən böyümə pozğunluqları olan uşaqlar üçün yeni müalicələrin hazırlanmasına kömək edə bilər. Lakin gözlənilməz yan təsiri təhlükəsiz müalicəyə çevirmək üçün ciddi klinik sınaqlar, diqqətli doza seçimi və uzunmüddətli monitorinq tələb olunur.

Mütəxəssislər boy uzatmaq məqsədilə heç bir dərmanın həkimlə məsləhətləşmədən istifadə edilməməsini tövsiyə edir.

Müəllif
Nigar
Kateqoriyalar

Təqvim

«    Noyabr 2026    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30