Təl-Əviv İranın bərpa sürətindən şoka düşüb - “Jerusalem Post”

İsrailin hərbi strukturları 2026-cı il müharibəsindən sonra İranın hərbi potensialını gözlənildiyindən daha sürətlə bərpa etməsindən şoka düşüb.

“PostMedia” xəbər verir ki, bu barədə “The Jerusalem Post” məlumat yayıb.

Məlumata görə, söhbət həm İsrail Müdafiə Ordusunun (“SAXAL”), həm də “Mossad”ın nümayəndələrindən gedir. Bununla belə, hücumların nəticələrini və İranın müdafiə sektoruna dəymiş zərəri əsasən “SAXAL” qiymətləndirib.

Xarici KİV-lərdə İsrailin uğurlu hərbi əməliyyatlarla bağlı narrativinin ayrı-ayrı məqamları şübhə altına alınsa da, İsrail ordusunun bəzi ekspertləri uzun müddət İranın hərbi-sənaye kompleksinin illərlə geriyə atıldığını bildiriblər.

Müharibənin əsas mərhələsinin apreldə başa çatmasından dörd ay sonra isə “The Jerusalem Post”a məlum olub ki, “SAXAL” İranın bir sıra istiqamətlərdə, o cümlədən ballistik raketlər sahəsində gözlənilməz dərəcədə sürətli bərpa prosesini qeydə alır.

Qəzet yazır ki, bu, “SAXAL”ın iranlıların gözləniləndən daha sürətli bərpa prosesi ilə artıq üçüncü dəfə qarşılaşmasıdır. İlk iki hal 2024-cü ilin oktyabrında və 2025-ci ilin əvvəlində baş verib.

2024-cü ilin oktyabrında İranın ballistik raket və hərbi sənaye sahəsində 20 mühüm obyektinə zərbələr endirildikdən sonra “SAXAL” İranın gələcək raket istehsalının bir il və ya daha çox müddətə geriyə atıldığını açıqlamışdı.

2025-ci ilin əvvəlində isə İsrail ordusu İranın yüksək sürətli ballistik raket istehsalını tam bərpa etdiyini müəyyənləşdirmişdi. İstehsalın həcmi o qədər böyük olub ki, mümkün hücumun vaxtı 2025-ci ilin payızından həmin ilin iyun ayına çəkilmişdi.

2025-ci ilin iyununda İranın təxminən 100 raket və hərbi-sənaye obyektinə zərbələr endirildikdən sonra “SAXAL” İranın raket istehsalını uzun illər ərzində bərpa edə bilməməsi üçün effektiv formul tapdığını bildirmişdi.

Lakin İran yenidən yüksək sürətli raket istehsalını bərpa etməyin yollarını tapıb. Məlumata görə, 2025-ci ilin iyununda təxminən 1 300 ədəd olduğu qiymətləndirilən raketlərin sayı bu ilin fevralında 2 500-ə çatıb.

Nəhayət, “SAXAL” və ABŞ 2026-cı ildə təxminən 40 gün davam edən müharibə zamanı qarşıya qoyulan məqsədin həyata keçirildiyini açıqlayıb.

Hücumların hədəfi 2 600-dən çox raket və hərbi-sənaye obyekti olub. ABŞ və İsrail birlikdə İrana təxminən 30 min zərbə endirib. Bu göstərici 2025-ci ilin göstəricisindən 26 dəfə, 2024-cü ildəkindən isə 100 dəfədən çox yüksəkdir.

“SAXAL”ın nümayəndələri “The Jerusalem Post”a hərbi sənayenin həm iri, həm də kiçik elementlərinin tamamilə məhv edildiyini bildiriblər.

Bununla belə, qəzet yazır ki, İsrailin müdafiə sahəsindəki yüksək səviyyəli rəhbərliyi artıq İranın raket potensialını və digər konkret hərbi imkanlarını bərpa etmək üçün yaradıcı üsullar tapdığını qəbul edir. Bu, ölkənin geniş ərazilərinin hələ də dağıntılar altında qalmasına baxmayaraq baş verir.

Daha əvvəl “The New York Times” İranın torpaqla örtülmüş yeraltı “raket şəhərləri”ni buldozerlərdən istifadə etməklə İsrailin gözlədiyindən daha sürətlə təmizlədiyini yazmışdı.

Lakin “The Jerusalem Post” qeyd edir ki, məsələ yalnız məhv edilməmiş, sadəcə bloklanmış silahlara çıxışın bərpasından ibarət deyil. Qəzet İranın yüksək vəzifəli rəsmilərinin ölkənin yeni silahları gözləniləndən daha yüksək sürətlə istehsal etməsi barədə açıqlamalarını da müstəqil şəkildə təsdiqlədiyini bildirir.

İndiyədək müharibədən sonra İranın İsrailə zərbə endirə biləcək 500, yoxsa 1 000 ədəd uzaqmənzilli raketi saxlaması barədə mübahisələr gedirdi. Lakin yeni məlumatlar fonunda əsas məsələ müharibədən sonra İranın əlində neçə raketin qalması deyil, onların hansı sürətlə bərpa edilməsidir.

Qəzetin hesablamasına görə, İran aylıq 100–300 raket istehsalına qayıda bilsə, 2027-ci ilin əvvəlindən ortalarına qədər raket arsenalını 2025-ci ilin iyunundakı səviyyəyə çatdıra bilər. 2028-ci ildə isə bu potensial “kritik təhlükə” səviyyəsinə yüksələ bilər.

Bu vəziyyət İsrailin daha geniş strategiyasına, o cümlədən yeni zərbələrin nə vaxt və ümumiyyətlə lazım olub-olmayacağı məsələsinə təsir göstərə bilər. Bu, Hörmüz boğazı və nüvə proqramı ilə bağlı danışıqların nəticəsindən asılı olmayaraq gündəmə gələ bilər.

Alternativ olaraq, İsrail ballistik raket məsələsinə daha az diqqət yetirib, ABŞ prezidenti Donald Trampın bu məsələnin onu narahat etmədiyinə dair mövqeyini nəzərə alaraq, əsas diqqəti İrandan qaynaqlanan nüvə təhlükəsinin azaldılmasına yönəldə bilər.

“The Jerusalem Post”un yazısına cavab olaraq “SAXAL”ın mətbuat xidməti bildirib ki, müharibə zamanı ordu İranın hərbi potensialının müxtəlif əsas komponentlərinə ciddi zərər vurub və bununla həm İran rejiminin imkanlarının bir hissəsindən istifadə etmək, həm də onları müharibədən əvvəlki həcmdə və sürətdə bərpa etmək qabiliyyətini zəiflədib.

“SAXAL” həmçinin bildirib ki, o vaxtdan etibarən İranın hərbi imkanlarını bərpa etmək və yenidən formalaşdırmaq səylərini diqqətlə və fasiləsiz izləyir. Ordunun qiymətləndirmələri və əməliyyat vəziyyətinin təhlili hadisələrin real inkişafına uyğun olaraq daim yenilənir.

Qurum konkret bərpa sürəti ilə bağlı qiymətləndirmələri açıqlaya bilməyəcəyini bildirib. Səbəb kimi belə məlumatların “SAXAL”ın mənbələrini və iş metodlarını üzə çıxara biləcəyini göstərib.