Çox az və ya çox uzun yatmaq demensiya riskini artırır

Yeni genişmiqyaslı təhlil göstərib ki, həm çox az, həm də çox uzun müddət yatmaq, eləcə də uzun müddət oturaq vəziyyətdə qalmaq demensiya riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Alimlər bildirirlər ki, beynin sağlamlığı üçün fiziki aktivlik, yuxu və oturaq həyat tərzi arasında balansın qorunması böyük əhəmiyyət daşıyır.

Hazırda dünyada 55 milyondan çox insan demensiyadan əziyyət çəkir və bu xəstəlik üçün effektiv müalicə üsulu mövcud deyil. Buna görə də profilaktik tədbirlər xüsusilə vacib sayılır. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, həyat tərzi ilə bağlı dəyişdirilə bilən amillər – fiziki aktivlik səviyyəsi, oturaq qalma müddəti və yuxunun davamiyyəti – riskin azaldılmasında əsas rol oynaya bilər.

Araşdırmada 35 yaşdan yuxarı insanların iştirakı ilə aparılmış 69 əvvəlki tədqiqatın nəticələri bir araya gətirilib. Məlum olub ki, müntəzəm fiziki aktivlik demensiya riskini orta hesabla 25% azaldır və bu, onun beyin sağlamlığının qorunmasında vacib rol oynadığını təsdiqləyir.

Yuxunun müddəti də mühüm faktor hesab olunur. Gecə 7 saatdan az yatmaq demensiya riskini 18% artırır. Eyni zamanda, 8 saatdan artıq yatmaq bu riski təxminən 28% yüksəldir. Bu da göstərir ki, tövsiyə olunan 7–8 saatlıq yuxu müddətindən mütəmadi kənara çıxmaq uzunmüddətli perspektivdə idrak sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər.

Oturaq həyat tərzi də mühüm rol oynayır. Gündə 8 saatdan çox oturaq vəziyyətdə qalmaq demensiya riskini təxminən 27% artırır. Alimlər bildirirlər ki, fasiləsiz və uzun müddət oturmaq hətta fiziki cəhətdən aktiv insanlar üçün də beyin sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, uzun müddət oturmağa fasilə vermək, müntəzəm fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq və sabit yuxu rejimini qorumaq idrak sağlamlığını qorumağın sadə və təhlükəsiz yollarıdır. Bununla belə, nəticələr müşahidə məlumatlarına əsaslandığı üçün səbəb-nəticə əlaqəsini dəqiq təsdiqləmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.

Ümumilikdə, araşdırma göstərir ki, həyat tərzində kiçik, lakin davamlı dəyişikliklər – daha çox hərəkət etmək, yuxunu yaxşılaşdırmaq və oturaq qalma müddətini azaltmaq – uzunmüddətli perspektivdə demensiya riskinin azalmasına mühüm təsir göstərə bilər.