İran Hörmüz boğazından keçidlə bağlı hansı yeni qaydaları müəyyən edib: CNN

İran gəmiçilik şirkətlərini Hörmüz boğazından keçərkən yeni protokola əməl etməyə məcbur etməyə çalışır, əks halda onlara hücum edilə bilər.

Tehran boğazdan keçən gəmilər üçün yeni qaydalar paketi təqdim edib

"PostMedia" xəbər verir ki, bu barədə CNN telekanalının tanış olduğu sənəddə qeyd olunur.

Beləliklə, İran ABŞ xəbərdarlıqlarına baxmayaraq bu strateji su yolu üzərində nəzarəti rəsmiləşdirmək cəhdlərini davam etdirir.

“Gəmi haqqında məlumat bəyannaməsi” adlanan sənəd İranın bu yaxınlarda yaratdığı Fars körfəzi və Hörmüz boğazı administrasiyası (PGSA) tərəfindən hazırlanmış müraciət formasıdır. Təhlükəsiz keçidin təmin olunması üçün boğazdan keçən bütün gəmilər bu formanı doldurmalıdır. Sənəd CNN-ə "Lloyd’s" List nəşri və anonim qalmaq istəyən başqa bir gəmiçilik mənbəyi tərəfindən təqdim edilib.

Gəmiçilik şirkətlərinə göndərilən PGSA sənədinə 40-dan çox sual daxildir. Gəmilərdən adı və identifikasiya nömrəsi, əvvəlki adları, çıxış və təyinat ölkəsi barədə məlumat tələb olunur. Həmçinin qeydiyyatdan keçmiş sahiblər və operatorlar, ekipaj üzvlərinin vətəndaşlığı və yük barədə məlumatların təqdim edilməsi istənilir.

PGSA-nın məlumatına görə, gəmi boğazdan keçməzdən əvvəl bu məlumat elektron poçt vasitəsilə quruma göndərilməlidir.

Fevralın sonuna qədər ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi kampaniyasının başlanmasına qədər boğaz mənşəyindən asılı olmayaraq bütün gəmilər üçün açıq idi. Lakin münaqişənin başlanmasından sonra İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) hərbi-dəniz qüvvələrinin icazəsi olmadan Hörmüzdən keçən istənilən gəmiyə hücum etməklə hədələyir.

Artıq bir sıra gəmilər hücuma məruz qalıb, lakin gəmi sahiblərinin və operatorlarının əksəriyyəti risk etməməyə üstünlük verir və İranın tələblərini dolanaraq gəmiləri boğazdan keçirmir.

Boğazın idarə olunması üçün ayrıca qurumun yaradılması İranın bu region üzərində nəzarəti gücləndirmək niyyətini göstərir. Tehran bu ərazini “müharibə qəniməti” kimi qiymətləndirir və bunu ABŞ və region ölkələrinin çoxsaylı xəbərdarlıqlarına baxmayaraq edir.

Dünya üzrə neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın təxminən beşdə birinin keçdiyi bu su yoluna nəzarət İslam Respublikasına qonşu ölkələr və qlobal iqtisadiyyat üzərində ciddi təsir imkanı verir. Hörmüz boğazının bağlanması əvvəllər tarixdə ən böyük neft şokuna səbəb olmuş, enerji daşıyıcılarının qiymətlərini kəskin artırmışdı. Çərşənbə günü ABŞ-da benzinin qiyməti son dörd ildə ilk dəfə bir qallon üçün 4,50 dolları keçib.

Çərşənbə günü İranın ali rəhbəri Müctəba Xameneinin teleqram kanalında onun Fars körfəzi ilə bağlı baxışlarını əks etdirən paylaşım dərc olunub. O, “güclü İran strategiyası çərçivəsində regional və qlobal yeni nizamın qurulmasına” çağırıb və bildirib ki, burada xaricilərə “və onların zərərli fəaliyyətinə” yer yoxdur. O, xüsusilə “boğazın bağlanması rıçağından istifadəni” həmin strategiyanın əsas alətlərindən biri kimi qeyd edib.

Aprelin sonunda Xameneiyə aid edilən başqa bir bəyanatda isə İranın bölgədə gəmiçiliyə nəzarət mexanizmi yaradacağı bildirilirdi. Açıqlamada deyilirdi ki, İran “yeni hüquqi çərçivələr və Hörmüz boğazının idarəetmə sistemi” tətbiq edəcək və bunun qonşu ölkələr üçün faydalı və iqtisadi baxımdan səmərəli olacağı vurğulanıb.

Bəyanatda həmçinin qeyd olunub:

“Minlərlə kilometr uzaqdan gələn, mənfəət və düşmənçilik motivləri ilə hərəkət edən xaricilərin orada yeri yoxdur - yalnız həmin suların dibində ola bilər.”