Alimlərdən maraqlı araşdırma - Erkən Menopoz diabet riskini artırmır

"Menopause" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, erkən menopoz ürəyin işemik xəstəliyi və insult riskini artırsa da, diabet riskini artırmır.

Əvvəllər hesab olunurdu ki, erkən (40-45 yaş) və ya vaxtından əvvəl (40 yaşa qədər) baş verən menopoz həm tip 1, həm də tip 2 diabetin inkişafına səbəb ola bilər.

Birinci toip diabetiİmmun sisteminin mədəaltı vəzinin insulin istehsal edən hüceyrələrini məhv etdiyi autoimmun xəstəlikdir. Nəticədə orqanizm bu hormonu demək olar ki, tamamilə istehsal etməyi dayandırır və bu, xəstəliyin başlanğıcından etibarən müntəzəm insulin iynələrini tələb edir.

İkinci tip diabet insulin çatışmazlığı ilə deyil, orqanizm hüceyrələrinin insulinə qarşı həssaslığını itirməsi (insulin müqaviməti) ilə bağlıdır.

Erkən menopozun diabet riskini artırması fərziyyəsi, adətən piy kütləsinin artması və insulin müqaviməti ilə müşayiət olunan hormonal dəyişikliklərlə əlaqələndirilirdi. Bu amillər karbohidrat mübadiləsinin pozulmasına səbəb olur.

Bu fərziyyəni yoxlamaq üçün alimlər təxminən 147 min qadının məlumatlarını təhlil ediblər:

• Müşahidə müddəti: Orta hesabla 14.5 il.

• İştirakçıların orta yaşı: Təxminən 60 yaş.

• Çəki göstəricisi: Qadınların təxminən 60%-i artıq çəki və ya piylənmədən əziyyət çəkib.

• Nəticə: Tədqiqat zamanı iştirakçıların 4.5%-də diabet diaqnozu qoyulub.

Müşayiət olunan amillər nəzərə alınmaqla aparılan təhlil göstərdi ki, menopoz yaşı diabet riski ilə statistik cəhətdən əhəmiyyətli dərəcədə bağlı deyil — nə hormonal dəyişikliklər zamanı, nə də ondan əvvəl.

Eyni zamanda, tədqiqat diabetlə digər risk amilləri arasında aydın bir əlaqə aşkar etmişdir. Xəstəlik aşağıdakı hallarda daha tez-tez inkişaf edib:

• Siqaret çəkənlərdə;

• Piylənməsi olanlarda;

• Az tərəvəz və həddindən artıq duz istehlak edənlərdə;

• Xolesterolu aşağı salan dərmanlar qəbul edənlərdə.

Müəlliflər vurğulayırlar ki, menopoz yaşından fərqli olaraq, bu amillər dəyişdirilə biləndir, buna görə də onlar profilaktikanın əsas hədəfləri ola bilərlər.