Arxeoloqlar qədim Mesopotamiyanın böyük şəhərlərindən birinin məhv olmasının sirrini üzə çıxarıblar

İraq Kürdüstanı ərazisində yerləşən qədim Kürd-Kaburstan yaşayış məntəqəsində arxeoloqlar Erbil bölgəsində ilk dəfə tapılan inzibati mixi yazılı gil lövhələrin böyük kolleksiyasını aşkar ediblər.

"PostMedia" xəbər verir ki, bu barədə "Phys.org" nəşri məlumat yayıb.

Onlarla birlikdə şəhərin genişmiqyaslı dağıntı izləri, həlak olmuş sakinlərin qalıqları və güclü müdafiə tikililəri də üzə çıxarılıb. Bütün bunlar tədqiqatçılara abidəni təxminən dörd min il əvvəl mühasirəyə alınaraq ələ keçirilmiş qədim Kabra şəhəri ilə eyniləşdirməyə imkan verib.

Xüsusilə dəyərli tapıntılar arasında dağıdılmış saray qatlarında aşkar edilən 20 mixi yazılı gil lövhə və 100-dən çox gil möhür var. Mətnlərin əksəriyyəti şəhərin gündəlik həyatını açan iqtisadi və inzibati qeydlərdən ibarətdir. Tapıntılar arasında Kabranın yüksək rütbəli bir məmuru tərəfindən şəhərin süqutundan az əvvəl yazılmış ola bilən bir məktub da var.

Ən maraqlısı odur ki, bəzi lövhələr şəhərin məhvinə birbaşa əvvəlki günlərə aiddir. Bu isə tədqiqatçılara qədim mərkəzin son günlərini demək olar ki, “real vaxtda” görmək imkanı verir.

Arxeoloqlar iki dağıntı qatını bir-birinin üzərində aşkar ediblər. Dağılmış divarlar, qalın kül təbəqələri, yanğın izləri və qırılmış qab-qacaq kütləsi genişmiqyaslı hücumu göstərir.

Layihənin rəhbəri, Mərkəzi Florida Universitetindən Tiffani Erl-Spadoniya görə, tapılan izlər qədim mənbələrdə təsvir edilən Kabra mühasirəsi ilə heyrətamiz dərəcədə üst-üstə düşür. Tarixi məlumatlara əsasən, şəhər Şamşi-Adad I tərəfindən — e.ə. II minilliyin əvvəllərində Şimali Mesopotamiyanın ən güclü hökmdarlarından biri tərəfindən fəth edilib.

Alimlər bunu Şimali Mesopotamiyada Orta Tunc dövrü mühasirə müharibəsinin ən inandırıcı arxeoloji sübutlarından biri hesab edirlər.

Saray xarabalıqlarında tədqiqatçılar 17 insan skeletinə də rast gəliblər.

Qurbanların heç biri ənənəvi dəfn mərasimi ilə basdırılmayıb. Yaxınlıqda nə qəbir əşyaları, nə də dəfn ayinlərinin izləri tapılıb. Bəzi cəsədlər hücum zamanı öldükləri yerdə qalıb. Bir nəfər daş su anbarının yanında üzüaşağı vəziyyətdə aşkar edilib.

Arxeoloqlar üçün bu cür tapıntılar xüsusilə qiymətlidir, çünki hadisənin sonrakı deyil, birbaşa nəticələrini görməyə imkan verir.

Hazırda mütəxəssislər ölənlərin mənşəyini və mümkün qohumluq əlaqələrini müəyyən etmək üçün izotop analizi və qədim DNT tədqiqatları aparırlar.

Ən mühüm kəşflərdən biri 80 hektardan çox ərazidə aparılan geofiziki tədqiqat nəticəsində üzə çıxıb. Maqnitometriya vasitəsilə alimlər buranı əhatə edən bastionlu güclü şəhər divarını aşkar ediblər.

Bu istehkamlar kral Daduşa’nın məşhur qələbə stelində təsvir edilən Kabra mühasirəsi səhnələri ilə böyük oxşarlıq göstərir. Yeni məlumatlar Kürd-Kaburstanın uzun müddət itirilmiş hesab edilən əfsanəvi şəhər olduğunu göstərən daha bir sübut olub.

Bundan əlavə, arxeoloqlar suyun drenaj sistemi olan yaxşı qorunmuş bir küçə və sakinlərin yemək hazırlanması və toxuculuq istehsalı ilə məşğul olduğu yaşayış məhəllələri də tapıblar. Bütün bunlar şəhər həyatının yüksək səviyyədə təşkil olunduğunu göstərir.