N/A°C Bakı
1$ = 1.70₼

Son Yeniliklər

Elm-Təhsil

Alimlər ağcaqanadların niyə insan qanı ilə qidalanmağa üstünlük verdiyini müəyyən ediblər

16-yanvar-2026
Türkan Nəbi
Alimlər ağcaqanadların niyə insan qanı ilə qidalanmağa üstünlük verdiyini müəyyən ediblər
Yazı Ölçüsü:

Braziliya sahilləri boyu uzanan Atlantik meşəsi yüzlərlə quş, amfibiya, sürünən, məməli və balıq növünə ev sahibliyi edir. Lakin insanların fəaliyyət sahəsinin genişlənməsi səbəbindən ilkin meşə sahəsinin yalnız təxminən üçdə biri toxunulmaz qalıb.

"PostMedia" xəbər verir ki, "Frontiers in Ecology and Evolution" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, insan varlığı heyvanları öz yaşayış yerlərindən sıxışdırıb çıxardıqca, vaxtilə müxtəlif canlılarla qidalanan ağcaqanadlar öz qan ehtiyaclarını ödəmək üçün yeni hədəflər — insanlar tapa bilərlər.

"Bu, olduqca vacibdir, çünki Atlantik meşəsi kimi onurğalı potensial sahiblərin böyük müxtəlifliyə malik olduğu mühitdə, insanın hədəf seçilməsi patogenlərin ötürülmə riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır", - deyə tədqiqatın həmmüəllifi, Rio-de-Janeyro Federal Universitetinin mikrobiologiya və immunologiya üzrə tədqiqatçısı doktor Serxio Maçado əlavə edib.

Alimlər öz tədqiqatları üçün Rio-de-Janeyro ştatındakı iki qoruqda — Sitio Rekanto və Quapyaku çayı ekoloji qoruğunda ağcaqanadları tutmaq üçün işıq tələlərindən istifadə ediblər.

Tədqiqatçılar qandan DNT çıxarıblar və DNT ardıcıllığı vasitəsilə hər bir onurğalı növü üçün unikal "ştrix-kod" rolunu oynayan xüsusi geni analiz ediblər. Qanda tapılan ştrix-kodları məlumat bazası ilə müqayisə edərək, tədqiqatçılar ağcaqanadın hansı heyvandan qidalandığını müəyyən edə biliblər.

Tutulan 52 növü təmsil edən 1714 ağcaqanaddan 145 dişi fərdin qanla dolu olduğu müəyyən edilib. Bu ağcaqanadlardan 24-nün sorğuğu qan eyniləşdirilib və məlum olub ki, bu qan 18 insana, bir amfibiyaya, altı quşa, bir itə və bir siçana məxsusdur.

Tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, onların bizim qanımıza olan üstünlüyünə bir neçə amil təsir edə bilər.

Atlantik meşəsi meşələrin qırılması səbəbindən kiçildikcə və insanlar əvvəllər meşəlik olan ərazilərə müdaxilə etməyə davam etdikcə, bir çox bitki və heyvan növləri yox olur. Nəticədə ağcaqanadlar öz vərdişlərini və yaşayış yerlərini dəyişərək insanlara yaxınlaşırlar.

Tədqiqat aparılan bölgələrdə ağcaqanadlar sarı qızdırma, denge qızdırması, Zika, Mayaro, Sabia və Çikunqunya kimi müxtəlif virusları yayırlar. Bu viruslar insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaradan və uzunmüddətli mənfi fəsadlara səbəb ola biləcək xəstəliklərə yol açır.

Kateqoriyalar