Rusiyanın ən iri aviaşirkətləri sahib olduqları təyyarələrin təxminən 20 faizini ehtiyat hissələrinin çatışmazlığı və texniki xidmət zərurəti səbəbindən istismar etmir.
"PostMedia" xəbər verir ki, “Kommersant” qəzetinin yazdığına görə, Rusiyada sərnişin daşımalarının 90 faizindən çoxunu həyata keçirən 11 aviaşirkətin 673 təyyarəsindən 130-u hazırda istifadə olunmur.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, yay mövsümündə planlı texniki xidmət səbəbindən təyyarə parkının təxminən 10 faizinin uçuşlara çıxmaması normal göstərici hesab olunur. Lakin “Aeroflot” qrupu istisna edilərsə, qalan səkkiz iri daşıyıcının təyyarələrinin demək olar ki, üçdə biri – 322 təyyarədən 93-ü – istismar olunmur.
Bu yay ən böyük dayanma göstəricisi Rusiyanın ən iri özəl aviaşirkəti olan “S7”də qeydə alınıb. Şirkətin 104 təyyarəsindən 32 ədəd “A320neo” və bir “Embraer” mühərrik problemləri səbəbindən istifadədən çıxarılıb və ümumilikdə parkın üçdə biri uçuşlar həyata keçirmir.
Oxşar problemlərlə “Ural Hava Yolları” da üzləşib. Şirkət 51 təyyarəsindən 10-nu istismar etmir. Bunların arasında bütün səkkiz “A321neo”, eləcə də bir “A320” və bir “A321” var.
“Utair” şirkətində isə 59 təyyarədən doqquzu istifadədən çıxarılıb. Onlardan yeddisi hələ 2023–2025-ci illərdə istismardan kənarlaşdırılıb. Buraya şirkətin bütün üç uzaqməsafəli “Boeing 767” təyyarəsi də daxildir.
“Nordwind” şirkətində vəziyyət daha mürəkkəbdir. Bu yay 27 təyyarədən 12-si uçuş həyata keçirmir. Onların arasında beş “A330” təyyarəsindən üçü və dörd “Boeing 777”dən üçü var.
“Red Wings” şirkəti də 26 təyyarəsindən beşini istismardan çıxarıb. Üç “Boeing 777”dən ikisi, eləcə də şirkətin 20 ədəd “SSJ 100” təyyarəsindən ikisi artıq bir neçə aydır uçuş həyata keçirmir. Üçüncü “SSJ 100” isə iyunun 18-də mühərrik nasazlığı səbəbindən reyslərdən çıxarılıb.
“Smartavia” şirkəti 13 təyyarəsindən üçünün – iki “A320neo” və bir “Boeing 737”in istismarını dayandırıb.
Ən ciddi vəziyyət isə çarter daşımaları üzrə iri şirkətlərdən biri olan “Azur Air”də müşahidə olunur. Mühərriklərlə bağlı problemlər və “Rosaviasiya”nın yoxlamalarından sonra şirkətin 23 təyyarəsindən yalnız altısına uçuş icazəsi verilib. Bu isə o deməkdir ki, aviaparkın 74 faizi istifadəsiz qalıb.
Yanacaq təminatı ilə bağlı böhran vəziyyəti barədə açıqlama vermiş “Azimut” şirkətində isə 19 ədəd “SSJ 100” təyyarəsindən dördü hazırda istismar olunmur. Bununla belə, şirkət bütün təyyarələrin planlı texniki xidmət qrafikinə uyğun istifadə edildiyini bildirir.
349 təyyarədən ibarət “Aeroflot” qrupunda ümumilikdə 37 təyyarə uçuş həyata keçirmir. Onların böyük hissəsi “Rossiya” aviaşirkətinin payına düşür. Şirkətin 136 təyyarəsindən 30-u hazırda istifadə olunmur.
Belə ki, səkkiz ədəd ikimərtəbəli uzaqməsafəli “Boeing 747” təyyarəsindən yalnız ikisi, on “Boeing 777”dən dördü və 78 “SSJ 100” təyyarəsindən 61-i istismardadır. İki “SSJ 100” mühərrik nasazlığı səbəbindən iyunun 24-də reyslərdən çıxarılıb, digərləri isə 2022–2025-ci illərdə istifadədən kənarlaşdırılıb.
Birbaşa “Aeroflot” aviaşirkətində isə vəziyyət nisbətən stabildir. Şirkətin 171 təyyarəsindən yalnız yeddisi uçuşlara çıxmır. Bunların arasında altı “Airbus A320neo”dan üçü, 12 “A330”dan biri, yeddi “A350”dən biri və iki “Boeing 777” var.
“Kommersant”ın həmsöhbəti olan ekspertlər bildirirlər ki, iri aviaşirkətlərin təyyarələrinin üçdə birinin istismar olunmaması artıq beş ildir sanksiyalar altında fəaliyyət göstərən bir sahə üçün “pis göstərici deyil”.
Bununla belə, mütəxəssislər hesab edirlər ki, 2027-ci ildən etibarən təyyarələrin köhnəlməsi və texniki resurslarının tükənməsi səbəbindən aviaparkın aşınması və sıradan çıxarılması prosesi daha da sürətlənəcək. Bu risk xüsusilə “SSJ 100” tipli təyyarələr üçün daha yüksək qiymətləndirilir.