Dünyanın zirvəsində zibilxana - FOTO

Everest zirvəsi üzərində yerləşən yüksək dağ hücum düşərgəsi əsl zibilxanaya çevrilib. Sosial şəbəkələrdə yayılan videolarda buzlağı örtən tərk edilmiş çadırlar, boş oksigen balonları və tonlarla insan nəcisi görünür.

“PostMedia” xəbər verir ki, “Daily Mail” bu barədə maraqlı araşdırma edib.

Söhbət “Camp IV” düşərgəsindən gedir. Bu, Yer kürəsinin ən yüksək çadır düşərgəsidir və Everestlə Lotse arasında yerləşən Cənub keçidində yerləşir. Həmin zirvələr dünyada birinci və dördüncü ən yüksək dağ hesab olunur.

7925 metr yüksəklikdə yerləşən bu düşərgə alpinistlər üçün zirvəyə son hücumdan əvvəlki son dayanacaq rolunu oynayır. Zirvəyə qalxış isə “ölüm zonası” adlandırılan hissədən keçərək 8848 metr yüksəkliyə çatır. Kadrlarda güclü küləyin kommersiya ekspedisiyalarının qoyub getdiyi köhnə sarı çadırları parçalayaraq sovurduğu görünür.

“Everest Today” ixtisaslaşmış portalı “X” sosial şəbəkəsində vəziyyəti sərt tənqid edib:

“Planetin ən heyrətamiz yerlərindən biri Everestin kommersiyalaşmasının çirkin simasına çevrilib. Tərk edilmiş çadırlar, boş oksigen balonları, konserv bankaları, cırılmış avadanlıqlar və nəcis Cənub keçidini alpinist avadanlıqlarının qəbiristanlığına çevirib. Dağ daha yaxşı münasibətə layiqdir”.

“Ölüm zonası”nda rekordlar və növbələr

Zibil böhranının dərinləşməsi bu mövsümdə turist axınının rekord həddə çatması ilə üst-üstə düşüb. May aylarından birində Nepal tərəfdən eyni anda 274 nəfər zirvəyə qalxaraq mütləq rekord müəyyən edib.

Dünya mediasında yayılan dron görüntülərində saatlarla davam edən tıxaclar və qısa hava imkanından istifadə etməyə çalışan yüzlərlə alpinistdən ibarət növbələr əks olunub. Ümumilikdə, 2026-cı ildə Nepal hakimiyyəti xarici vətəndaşlara təxminən 500 qalxış icazəsi verib ki, bu da tarixi maksimum sayılır. Ekspertlər marşrutun həddindən artıq yüklənməsi və təhlükəsizlik riskləri barədə xəbərdarlıq edirlər.

“Ölüm zonası” nədir?

Bu, dəniz səviyyəsindən 8000 metrdən yüksək olan marşrut hissələridir. Burada havadakı oksigen səviyyəsi normanın cəmi üçdə biri qədərdir. Əlavə oksigen balonları olmadan insan orqanizmi belə şəraitdə uzun müddət yaşaya bilmir. Fizioloqlar alpinistlərə bu zonada 20 saatdan artıq qalmamağı tövsiyə edirlər.

Ölümcül təmizlik əməliyyatı

Hakimiyyət orqanları ekoloji missiyalar həyata keçirməyə çalışsalar da, belə yüksəklikdə hər hansı təmizlik işi ölümcül risk daşıyır. Burada əlverişli hava bir neçə dəqiqə ərzində buz fırtınasına çevrilə bilər.

2024-cü ildə nepallı hərbçilərdən ibarət dəstə dağdan 11 ton zibil endirməyə və həlak olmuş dörd alpinistin cəsədini çıxarmağa nail olub. Missiya son dərəcə ağır keçib. Yalnız bir meyiti illərlə donmuş buzdan çıxarmaq üçün komandaya iki gün lazım olub.

Ekspedisiyanın rəhbəri Anq Babu Şerpa bildirib:

“Əsasən köhnə çadırlar, qida qablaşdırmaları, qaz kartricləri, oksigen balonları və alpinist kəndirləri qoyub gedirlər”.

Tapılan bəzi tullantılar yamaclarda artıq 69 il idi ki qalırdı. Bu isə ilk qalxışlardan bəri deməkdir.

Problemin qiyməti və təşkilatçıların mövqeyi

İnsan axınının qarşısını almağa çalışan Nepal 2025-ci ilin sentyabrından etibarən qalxış icazəsinin qiymətini bir nəfər üçün 11 min dollardan 15 min dollara qaldırıb. Bu, təxminən son on ildə ilk qiymət artımıdır. Buna baxmayaraq, turist axını azalmır.

Tənqidçilər Nepal hakimiyyətini acgözlükdə və həddindən artıq çox lisenziya verməkdə ittiham edirlər. Bu isə zirvəyə yaxın hissədə təhlükəli sıxlığa səbəb olur.

Bununla belə, kommersiya ekspedisiyalarının təşkilatçıları vəziyyətin şişirdilməməsinə çağırırlar. “Furtenbach Adventures⁠” şirkətinin rəhbəri Lukas Furtenbaç “Reuters”ə müsahibəsində deyib:

“Əgər komandaların kifayət qədər oksigeni varsa, növbələr böyük problem yaratmır. Alp dağlarında elə zirvələr var ki, məsələn, Zugspitze-yə gündə 4000 nəfər qalxır. Buna görə də Everest üçün 274 alpinist o qədər də çox deyil. Nəzərə alsaq ki, bu dağ on dəfə daha böyükdür”.