Qlobal ərzaq qiymətləri ardıcıl üçüncü aydır artmaqda davam edir

Aprel ayında qlobal ərzaq qiymətləri mart ayı ilə müqayisədə 1,6% yüksəlib. Bununla belə, artım tempi zəifləyib. Belə ki, mart ayında fevral ayı ilə müqayisədə artım 2,4% olmuşdu.

"PostMedia" xəbər verir ki, bu barədə BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) may hesabatında qeyd edilib.

Ötən ilin aprel ayı ilə müqayisədə qiymətlər 2% yüksək olsa da, 2022-ci ilin mart ayında qeydə alınmış pik göstəricidən 18,4% aşağıdır. Hesabatda bildirilir ki, “bitki yağları, ət və taxıl məhsullarının qiymət indekslərindəki artım qeyri-bərabər olub və şəkər ilə süd məhsullarının qiymət indekslərindəki azalma ilə müşayiət olunub”.

“İnterfaks”ın məlumatına görə, taxıl qiymətləri indeksi apreldə mart göstəricisi ilə müqayisədə 0,8%, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə 0,4% artıb. Bu artım sorqo və arpa istisna olmaqla bütün əsas taxıl növlərinin bahalaşması ilə əlaqələndirilir. ABŞ-ın bəzi bölgələrində quraqlıq şəraiti və Avstraliyada yağıntının orta səviyyədən aşağı olacağı ehtimalı fonunda dünya üzrə buğda qiymətləri 0,8% yüksəlib.

Qiymət artımına 2026-cı ildə buğda əkin sahələrinin azalacağı ilə bağlı gözləntilər də təsir edib. Fermerlərin daha az resurs tələb edən bitkilərə keçidi bu tendensiyanı gücləndirib. Bu proses enerji daşıyıcılarının bahalaşması və Hörmüz boğazının faktiki bağlanması ilə əlaqədar fasilələr səbəbindən gübrə qiymətlərinin yüksəlməsi fonunda baş verir. Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı bildirir ki, xam neftin bahalaşması fonunda etanola yüksək tələbat və gübrələrin iqtisadi əlçatanlığı ilə bağlı narahatlıqlar da qiymətlərə əlavə dəstək verib.

Bitki yağlarının qiymət indeksi apreldə mart ayı ilə müqayisədə 5,9% artaraq 2022-ci ilin iyulundan bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. Hesabatda qeyd olunur ki, “bu artım palma, soya, günəbaxan və raps yağlarının qiymətlərinin yüksəlməsi fonunda davam edib”. Qiymətlərə əlavə təzyiq qarşıdakı aylarda Cənub-Şərqi Asiya ölkələrində istehsalın mövsümi azalacağı ilə bağlı narahatlıqlardan qaynaqlanıb.

Soya və raps yağlarının dünya qiymətləri ABŞ və Avropa İttifaqında bioyanacaq istehsalçılarının aktiv tələbi fonunda artıb. Günəbaxan yağı qiymətlərinə Qara dəniz regionunda təklifin məhdud qalması dəstək verib. Argentinada isə emal həcmlərinin artması və ixrac ehtiyatlarının çoxalması səbəbindən qiymətlər müəyyən qədər zəifləyib.

Ət qiymətləri indeksi apreldə mart ayı ilə müqayisədə 1,2% artıb, illik artım isə 6,4% təşkil edib. Qoyun əti istisna olmaqla bütün ət növləri bahalaşıb. Braziliyada ixrac qiymətlərinin yüksəlməsi fonunda mal əti qiymətləri yeni maksimum həddə çatıb. Qiymətlərin yüksəlməsinə əsas səbəblərdən biri də xüsusilə Çinin yüksək qlobal tələbi olub. Donuz əti qiymətləri Avropa İttifaqında bahalaşma səbəbindən artıb, lakin Braziliyadakı ucuzlaşma bu artımı qismən neytrallaşdırıb. Quş əti qiymətləri isə Braziliyada qiymətlərin möhkəmlənməsi fonunda yüksəlib. Afrika ölkələrinin aktiv tələbi Yaxın Şərqdə alışların azalmasını kompensasiya edib. Burada logistika və nəqliyyat məhdudiyyətləri səbəbindən tədarüklər Qırmızı dəniz üzərindən yenidən istiqamətləndirilib.

Süd məhsullarının qiymət indeksi ötən ay mart göstəricisi ilə müqayisədə 1,1%, ötən ilin aprel ayı ilə müqayisədə isə 21,2% aşağı olub. Bu, əsasən yağ və pendirin dünya qiymətlərinin enməsi ilə bağlıdır. Bu azalma yağsız süd tozu qiymətlərindəki artımı tam kompensasiya edib, tam süd tozu qiymətləri isə ümumilikdə sabit qalıb.

Şəkər qiymətləri indeksi apreldə mart ayı ilə müqayisədə 4,7% azalıb, illik müqayisədə isə 21,2% aşağı olub. Hesabatda bildirilir ki, “bu azalma əsasən Asiyanın aparıcı istehsalçı ölkələrində, xüsusilə Çin və Taylandda istehsalla bağlı daha əlverişli proqnozlarla əlaqədardır”. Braziliyanın əsas cənub şəkər qamışı bölgələrində yeni məhsul yığımının əlverişli hava şəraitində başlaması da dünya şəkər qiymətlərinə əlavə azaldıcı təsir göstərib.