Tokayev Rusiyanı Qazaxıstan vasitəsilə 14 milyard dolların yuyulmasında ittiham edib

Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev bildirib ki, Qazaxıstan banklarından biri vasitəsilə təxminən 14 milyard ABŞ dolları mənimsənilib.

"PostMedia" xəbər verir ki, o, bu açıqlamanı maliyyə cinayətləri ilə mübarizəyə həsr olunmuş iclas zamanı verib.

Tokayevin sözlərinə görə, maliyyə qurumu “qonşu ölkədən” 7 trilyon tengedən çox vəsaiti (təxminən 14 milyard ABŞ dolları) “yuyub”.

“Bu fakt hüquqi, iqtisadi və hətta siyasi baxımdan, məncə, biabırçıdır. Təəssüf ki, fırıldaqçı maliyyə sxemləri ilə bağlı bu cür hallar çoxsaylı olaraq qalır”, — deyə prezident vurğulayıb.

Bu bəyanat ötən ilin sentyabrında Rusiyadan olan şəxslərin Qazaxıstanda məsafədən bank kartları əldə etməsi ilə bağlı maliyyə nəzarətinin sərtləşdirilməsi fonunda səsləndirilib. Onlardan bəziləri Qazaxıstanda guya aparılan istintaqlar barədə məlumatlandırılıb. KİV-in məlumatına görə, cinayətlərə Rusiya vətəndaşlarına fərdi identifikasiya nömrələri (İİN) almaqda və bank hesabları açmaqda kömək edən vasitəçilər cəlb olunmuş ola bilər.

Qazaxıstanın Maliyyə Bazarının Tənzimlənməsi və İnkişafı Agentliyi daha əvvəl bildirib ki, 2024-cü ildə cinayət yolu ilə əldə edilmiş gəlirlərin yuyulmasında istifadə olunan kart sahiblərinin 90%-dən çoxu qeyri-rezidentlər olub. İl ərzində ümumilikdə 24 milyard tenge (47 milyon ABŞ dolları) məbləğində vəsaiti əhatə edən 6200 “kart itkisi” faktı qeydə alınıb.

Rusiyaya qarşı sanksiyalardan sonra rusiyalılar tərəfindən Qazaxıstan bank kartlarının kütləvi şəkildə məsafədən istifadəsi başlayıb. Qazaxıstan hakimiyyəti bu sxemləri tədricən bağlayır. 2024-cü ildən etibarən İİN-lərin məsafədən verilməsi qadağan edilib, əvvəllər verilmiş bəzi nömrələr ləğv olunub, qeyri-rezidentlər üçün bank xidmətləri xeyli sərtləşdirilib.

2025-ci ildə tənzimləyici qurum yaşayış icazəsi olmayan bütün xarici vətəndaşların hesablarına daxil olmaq üçün aylıq identifikasiyadan keçməsini tələb etməyi təklif edib. Banklar eyni zamanda müştərilərin ölkədə qanuni yaşayışını, gəlir mənbəyini və vəsaitlərin təyinatını yoxlamalıdır. Bundan əlavə, vasitəçilər vasitəsilə məsafədən hesab açılması qadağan edilir, məcburi biometrik identifikasiya tətbiq olunur, kartların sayı isə bir nəfər üçün 12 ay müddətinə bir ədəd ilə məhdudlaşdırılır. 1000 ABŞ dollarından yuxarı köçürmələr xüsusi yoxlamaya, rəsmi gəliri olmayan 25 yaşdan aşağı müştərilərin hesabları isə əlavə nəzarətə cəlb olunacaq.

Tokayev həmçinin qeyd edib ki, Qazaxıstan kriptovalyutalar vasitəsilə kapitalın qanunsuz çıxarılması sahəsində lider ölkələrdən biridir və bu cür cinayətlərlə mübarizə aparır. Onun sözlərinə görə, ölkədə artıq ümumi dövriyyəsi 62 milyard tengeni (təxminən 124 milyon ABŞ dolları) aşan 130-dan çox qeyri-qanuni kripto birja bağlanıb. Daha əvvəl Qazaxıstanın Maliyyə Monitorinqi Agentliyi MDB-də “kriptovalyuta yuyulması üzrə ən böyük xidmət” kimi tanınan RAKS Exchange platformasının ləğv edildiyini bildirmişdi. Agentliyin məlumatına əsasən, 224 milyon dollar dövriyyəsi olan bu platforma 20 böyük “darknet” bazarı ilə əməkdaşlıq edib və onların ümumi auditoriyası 5 milyon istifadəçini keçib.